CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İlbank ve genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere aktarılan kaynakların dağıtımına ilişkin tartışmaları TBMM gündemine taşıdı.
CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İlbank ve genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere aktarılan payların dağıtımına ilişkin iddiaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, kaynak dağılımında şeffaflık, eşitlik ve mevzuata uygunluk konularının netleştirilmesini istedi.
Belediyelerin ana gelir kaynağına vurgu
Soru önergesinde ilgili mevzuata atıf yapan Avşar, belediyelerin mali yapısının büyük ölçüde genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylara dayandığını hatırlattı. Avşar, kanunlarda yer alan;
“Kanunlarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları ile genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar, belediyelerin ana finansman kaynağıdır.”
hükmüne dikkat çekerek, bu payların adil ve nesnel ölçütlere göre dağıtılmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
İlbank’ın görev tanımı hatırlatıldı
Avşar, önergesinde 6107 sayılı İller Bankası Kanunu’na da atıfta bulunarak, Banka’nın görev alanının açık biçimde tanımlandığını belirtti. İlbank’ın amacının;
- Belediyelerin ve il özel idarelerinin finansman ihtiyacını karşılamak
- Mahalli müşterek hizmetlere yönelik projeler geliştirmek
- Teknik ve mali destek sağlamak
- Altyapı ve üstyapı yatırımlarına katkı sunmak
olduğunu ifade eden Avşar, bu çerçevenin dışına çıkılmaması gerektiğini kaydetti.
Mali tablolar ve denetim yükümlülüğü
Belediyelerin mali tablolarını düzenli olarak merkezi idareye bildirmekle yükümlü olduğunu hatırlatan Avşar, üçer aylık dönemler halinde;
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Hazine ve Maliye Bakanlığı
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı
ile mali verilerin paylaşıldığını anımsattı. Bu durumun, kaynak kullanımında şeffaflığın sağlanması açısından önemli olduğuna dikkat çekti.
Payların hesaplanma yöntemi vurgulandı
Avşar, belediyelere ayrılan payların hesaplanmasına ilişkin hükmü de hatırlatarak, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı üzerinden, vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutarın esas alındığını ifade etti.
Belediye paylarının dağıtımında;
- Yüzde 80’inin nüfusa
- Yüzde 20’sinin gelişmişlik endeksine
göre belirlendiğini kaydeden Avşar, bu ölçütlerin uygulamada ne derece dikkate alındığının kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirtti.
2024 faaliyet raporu verileri gündemde
Avşar, İlbank’ın 2024 Yılı Faaliyet Raporuna da değinerek, yerel yönetim projeleri kapsamında;
- 915 adet proje ve yapım işi gerçekleştirildiğini
- Toplam 42 milyar 270 milyon 858 bin TL kaynak kullanıldığını
ifade etti. Bu büyüklükteki bir kaynağın dağıtımında objektif kriterlerin esas alınmasının kamu yararı açısından hayati olduğunu vurguladı.
“Siyasi aidiyet etkili mi?” sorusu
CHP’li Avşar, önergesinde Bakan Kurum’a yönelttiği sorularla, kaynakların dağıtımında siyasi tercihlerin etkili olup olmadığını sordu. Avşar, projelerin verildiği belediyelerin siyasi parti aidiyetine göre bir dağılım yapılıp yapılmadığının açıklanmasını istedi.
Ayrıca yatırımların;
- Bölgesel dengeyi gözetip gözetmediği
- Toplumsal fayda esas alınarak planlanıp planlanmadığı
konularında da kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bölgesel eşitsizlik ve mali kapasite sorusu
Kaynakların il ve bölge bazlı dağılımına ilişkin ayrıntı isteyen Avşar, belediyeler arasındaki mali kapasite farklarını azaltmaya yönelik bir yöntem uygulanıp uygulanmadığını sordu. Avşar, özellikle küçük ve dezavantajlı belediyelerin yatırım yapabilme kabiliyetinin korunmasının önemine işaret etti.
Parti değişimi sonrası iddialar
Önergede dikkat çeken başlıklardan biri de, belediyelerde parti değişimi sonrası kaynak aktarımında artış olduğu yönündeki iddialar oldu. Avşar, bu iddialara ilişkin Bakanlık tarafından bir açıklama yapılıp yapılmayacağını sordu.
Denetimler ve usulsüzlük soruları
Cem Avşar, İlbank ve ilgili kurumlar tarafından yapılan rutin denetimler sonucunda;
- Kaç belediyede usulsüzlük tespit edildiği
- Bu usulsüzlüklerin parasal karşılığı
- Tespit edilen belediyelerin siyasi dağılımı
konularında da ayrıntılı bilgi talep etti.
Yanıt bekleniyor
Cem Avşar’ın İlbank kaynaklarının dağıtımına ilişkin yazılı soru önergesine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilecek yanıtın önümüzdeki günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması bekleniyor.
